Choroby pneumokokowe i szczepienia ochronne

Istnieje wiele leków, które zrewolucjonizowały medycynę. Antybiotyki wyeliminowały wiele przypadków zakażeń będących dawniej jedną z głównych przyczyn zgonów. Leki znieczulające umożliwiły rozwój chirurgii. Wprowadzenie leków przeciwnowotworowych spowodowało, że rak nie zawsze oznacza wyrok śmierci. Przykłady można by mnożyć. Jednak szczególne miejsce w rozwoju medycyny odegrały szczepionki. Od chwili wprowadzenia do praktyki medycznej, szczepienia ochronne znacząco zmniejszyły liczbę zachorowań na groźne choroby zakaźne, ratując rocznie miliony dzieci na całym świecie. Szczepienia praktycznie wyeliminowały takie choroby jak ospa prawdziwa, błonica czy polio. Zaniechanie szczepień, a tym samym zmniejszenie liczby uodpornionych osób, grozi powrotem epidemii. Przykładem mogą być wydarzenia, które miały miejsce na Ukrainie w 1995 roku – z powodu zaniechania szczepień, na błonicę zachorowało tam 5 tys. osób, z czego 200 zmarło.

 

W dzisiejszych czasach wiodącą przyczyną zgonów dzieci poniżej 5 roku życia są choroby wywołane przez pneumokoki (Streptococcus pneumoniae). Każdego roku na całym świecie te zjadliwe bakterie są przyczyną nawet miliona zgonów dzieci w wieku do 5 lat. Z tego właśnie powodu choroby pneumokokowe zostały, obok malarii, uznane przez Światową Organizację Zdrowia za najwyższy priorytet wśród chorób, którym można zapobiegać przez szczepienia. 

Pneumokoki

Łatwo przenoszą się przez kichnięcie czy kaszel. Ponad 60% polskich dzieci w żłobkach i przedszkolach oraz ponad 20% dzieci wychowywanych w domach jest nosicielami pneumokoków. Zakażenie pneumokokiem rozpoczyna się często od zapalenia ucha środkowego lub innej, pozornie niegroźnej infekcji. Zakażenie może się nagle przerodzić w postać inwazyjną taką, jak posocznica (sepsa) lub zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Od tego momentu choroba rozwija się już bardzo szybko i może doprowadzić do śmierci w ciągu kilku-, kilkunastu godzin. U dzieci, które uda się wyleczyć obserwuje się często trwałe, nieodwracalne następstwa przebytego zakażenia takie, jak m.in. uszkodzenia układu nerwowego, upośledzenia umysłowe, zaburzenia słuchu, łącznie w jego utratą, czy napady padaczkowe.

 

Ten szczep bakterii jest jedną z głównych przyczyn umieralności przede wszystkim u dzieci najmłodszych ze względu na ich niedojrzały jeszcze układ immunologiczny. Na choroby pneumokokowi narażone są szczególnie dzieci poniżej 2 roku życia oraz osoby w wieku powyżej 65 lat.

Szczepienia

Ryzyko wystąpienia groźnych skutków zakażenia pneumokokami można zmniejszyć poprzez szczepienia. Szczepienie „uczy” układ odpornościowy dziecka walki z zagrożeniem bez konieczności „przechorowania” niebezpiecznej choroby. Dzięki szczepieniu organizm dziecka może obronić się przed najcięższymi postaciami inwazyjnej choroby pneumokokowej, takimi jak posocznica, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz nieinwazyjnymi, do których zaliczamy przede wszystkim zapalenie płuc i ostre zapalenie ucha środkowego. I choć nie ma szczepionki, która gwarantuje 100% skuteczność w zapobieganiu danej chorobie, to większość dzieci zaszczepionych przeciwko pneumokokom wytwarza czynną odporność i tym samym jest chronione przed tymi groźnymi bakteriami i wywołującymi je chorobami. Jest to o tyle ważne, że infekcje w ogóle, szczególnie te ciężkie, leczy się coraz trudniej, ponieważ bakterie stają się oporne na antybiotyki. Szerokie stosowanie, a często nadużywanie antybiotyków, sprawiło, że bakterie po prostu przestały już na nie reagować. Szczepień nie należy się obawiać. Przed wprowadzeniem do obrotu szczepionki są wyjątkowo starannie badane w celu potwierdzenia ich skuteczności i profilu bezpieczeństwa. Szczepionki są też badane po ich wprowadzeniu do obrotu. Szeroko zakrojone badania kliniczne, prowadzone również w Polsce, potwierdziły, że korzyści płynące ze szczepień przewyższają potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.

 

W pierwszych tygodniach i miesiącach życia niemowlęciu podaje się wiele szczepionek. Nie należy się jednak obawiać, że „to za dużo i może zaszkodzić.” Dowiedziono, że układ odpornościowy dziecka może jednocześnie rozpoznać i reagować na setki, a nawet miliony antygenów. Jako, że nowoczesne szczepionki zawierają mniejszą niż dawniej liczbę antygenów, podanie wielu szczepionek w żaden sposób nie przeciąża układu odpornościowego dziecka.

 

Nowoczesne szczepionki dla dzieci nie zawierają żadnych niebezpiecznych substancji, np. okrytych złą sławą związków rtęci. Z kolei rozpowszechniany przez przeciwników szczepień pogląd wiążący szczepienia z występowaniem wielu chorób, w tym autyzmu, okazał się całkowicie nieprawdziwy, zaś autorowi tego ostatniego stwierdzenia zarzucono poważne nadużycia naukowe.

 

Szczepienia przeciwko pneumokokom pomagają chronić nie tylko niemowlęta i małe dzieci, bo nie tylko one są narażone na choroby wywoływane przez te bakterie. Osoby, które z różnych względów mają słaby układ odpornościowy (współistniejące choroby, starszy wiek) są także bardziej narażone na atak pneumokoków. Osoby takie też można i warto szczepić. 

Szczególne miejsce w rozwoju medycyny odegrały szczepionki. Od chwili wprowadzenia do praktyki medycznej, szczepienia ochronne znacząco zmniejszyły liczbę zachorowań na groźne choroby zakaźne, ratując rocznie miliony dzieci na całym świecie.

Znajdź lek